Duurzaam wagenpark, hype of inhoud?

Duurzaam transport, duurzame mobiliteit, groene voertuigen… allemaal woorden die veel voorkomen in de groene hype. Duurzaamheid is meer een marketingterm geworden dan dat er ook echt inhoud en diepgang aan gekoppeld wordt. Gelukkig geldt dat niet voor iedereen en zijn wij enthousiast over organisaties die verder kijken dan hun neus lang is.

De duurzaamheidshype is helaas ook de veroorzaker van het veelvuldig door elkaar gebruiken van (onjuiste) termen. Ik denk dat veel mensen niet het verschil kunnen uitleggen tussen de begrippen ‘duurzaamheid’, ‘milieu’ en ‘klimaat’. En dit zijn toch echt drie verschillende termen.

Klimaat?

Als er gepraat wordt over het verduurzamen van wagenparken, waar direct op volgt dat de nieuw aangeschafte voertuigen goed voor het milieu zijn vanwege het lage CO2-verbruik, dan moet ik toch constateren dat degene die dit zegt er weinig van begrepen heeft. Ten eerste kunnen voertuigen nooit goed voor het milieu zijn. Er bestaan geen ‘milieuvriendelijke’ voertuigen. Ook al heeft een voertuig geen directe uitstoot (zoals elektrische voertuigen), dan nog komen emissies aan de orde bij bijvoorbeeld de productie van een voertuig en de opwekking van de energie (en ook ‘groene energie’ is niet geheel groen, want een windmolen of zonnepaneel heeft ook een productieproces ondergaan waar uitstoot mee gemoeid is). Wel bestaan er voertuigen die ‘duurzamer’ zijn dan een ander voertuig.

Ten tweede heeft CO2 helemaal niets met het milieu te maken. Co2 (koolstofdioxide) heeft direct invloed op het klimaat. En dit heeft weer te maken met onze ozonlaag (en de opwarming van de aarde). We merken daar wellicht niet direct iets van (al merken we wel dat het weer/klimaat anders is dan 20 jaar geleden), maar het is een ernstig probleem.

Milieu?

Milieuvriendelijke voertuigen bestaan (nog) niet, tenzij alle materialen hergebruikt kunnen worden en het productieproces ook volledig uitstootvrij is (dus geen enkele uitstootvorm heeft). Dit bestaat momenteel niet (en voorlopig is dit alleen nog maar een droom). Wel kan een voertuig minder belastend zijn voor het milieu dan een ander voertuig. Dit gaat dan vooral over de directe uitstoot van een voertuig die invloed heeft op de luchtkwaliteit. Denk hierbij aan CO (koolstof), NOx (stikstof) en PM (fijnstof). Oftewel, als een gemeente een slechte of lage luchtkwaliteit heeft, dan zal het vooral focus moeten leggen op het verlagen van CO (koolstof), NOx (stikstof) en PM (fijnstof). Maatregelen rond CO2-reductie hebben namelijk geen zin voor wat betreft het verbeteren van de luchtkwaliteit.

Duurzaamheid?

Duurzaamheid is door de jaren heen een containerbegrip geworden. Alles wat te maken heeft met maatschappelijk verantwoord leven, milieu, ecologie en toekomstgericht denken wordt tegenwoordig onder duurzaamheid geschaard. Veelal wordt de term duurzaamheid omschreven aan de hand van een theorie ‘de drie P’s’:

  • People (mensen)
  • Profit (winst)
  • Planet (aarde)

Naast het feit dat we geld willen verdienen en van de welvaart willen genieten is het ook onze taak om goed voor de mensen, milieu en klimaat te zorgen. Immers, als we dit verzaken is de toekomst van de mensheid in het geding (wellicht denken bepaalde mensen in de V.S hier ander over in verband met het terugtrekken uit het klimaatakkoord).

Wat houdt de term duurzaamheid precies in? De volgende definitie is geformuleerd door de World Commission on environment and Development van de Verenigde Naties in het rapport “Our Common future”:

“Duurzame ontwikkeling is de ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van de toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”

Kortom, duurzaam kijkt naar de huidige behoefte die de mensen op de aarde hebben en hoe dit in de toekomst ontwikkeld kan worden zonder dat de mensen, het milieu of de economie in gevaar komen. Dit gaat dus veel verder en breder dan hetgeen we omschreven bij ‘Klimaat’ en ‘Milieu’.

Als we dus praten over ‘duurzame voertuigen’ bedoelen we vooral ‘duurzamere voertuigen ten opzichte van wat we al hadden’. Maar ook een gekoppelde business case (is het desbetreffende  voertuig rendabel, hoe zit het met Total Cost of Ownership / TCO  en is het een lange termijn keuze) is een onderdeel van ‘duurzaamheid’. 

Hieronder een tabel die de verschillende uitstootvormen weergeeft, gekoppeld aan de effecten en gevolgen.

Emissietabel, bron: WEL Mobiliteit

 

Cradle to Cradle vs. Well to Wheel

Wanneer zou een voertuig echt ‘duurzaam’ zijn en goed voor het milieu of klimaat? Dit kan pas bereikt worden als een voertuig ‘Cradle to Cradle’ is. Dit is een ontwerpfilosofie waarbij wordt uitgegaan van het principe dat de materialen van een voertuig oneindig kunnen worden hergebruikt of onschadelijk kunnen worden afgebroken. Bepaalde conceptcars kunnen dit principe hebben, maar momenteel is een werkelijke Cradle to Cradle-voertuig voor productie nog ver weg.  Een voorbeeld van een conceptcar is de Lina, een auto gemaakt van plantenresten (ontworpen door studenten van de TU Eindhoven ). De Lina is een typisch voorbeeld van het Cradle-to-Cradle principe. Een heel mooi project en initiatief, maar voor dagelijkse productie blijft dit nog toekomstmuziek.

Impressie van de Lina, een conceptcar van plantenresten (TU Eindhoven) 

Wat dichter in de nabije toekomst liggen mogelijkheden voor het Well to Wheel principe. Voertuigen kunnen een lage directe uitstoot hebben, maar dat zegt nog niets over de winning (vanuit de bron) voor de benodigde energie. Well to Wheel is een graadmeter hoe duurzaam het voertuig over de gehele keten is. Dus ook alle emissies die vrijkomen tijdens het productieproces, transport en raffinageproces zijn hierbij aan de orde. In andere woorden; alle emissies die vrijkomen van ‘bron’ tot ‘brandstoftank’(of accu) tot het ‘wiel’.

Well to Wheel is dus een goede graadmeter om breder en dieper naar emissies te kijken dan dat de media (in alle truckbladen en tv-programma’s, maar ook de voertuigdealers) laat zien. Het Well to Wheel principe sluit veel beter aan bij het begrip ‘duurzaamheid’ in de breedste zin van het woord.

Wilt u meer informatie over emissies? Of wilt u over dit onderwerp eens sparren? Mail naar m.moor@welcompany.nl